Co to jest rezerwat?

Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody rezerwat przyrody to obszar obejmujący zachowane w naturalnym stanie lub mało zmienionym ekosystemy, określone gatunki roślin i zwierząt oraz elementy przyrody nieożywionej, mające istotną wartość ze względów naukowych, przyrodniczych, kulturowych, bądź krajoznawczych. Uznanie za rezerwat następuje na mocy zarządzenia Wojewody, ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Wojewody.
W rezerwatach przyrody obowiązują zakazy, nakazy i ograniczenia ustanowione każdorazowo w zarządzeniu o utworzeniu danego rezerwatu.

Na obszarze Puszczy Słupeckiej zabrania się:
1. pozyskiwania, niszczenia lub uszkadzania drzew i innych roślin, z wyjątkiem przypadków uzasadnionych potrzebami gospodarstwa rezerwatowego ujętych w planie ochrony,
2. zbioru wszystkich dziko rosnących roślin, a w szczególności owoców, nasion i grzybów, z wyjątkiem zbioru nasion na potrzeby hodowli lasu,
3. polowania, chwytania, płoszenia i zabijania dziko żyjących zwierząt, niszczenia nor i legowisk zwierzęcych, gniazd ptasich i wybierania jaj,
4. wysypywania, zakopywania i wylewania odpadów lub innych nieczystości, innego zanieczyszczania wód i gleby oraz powietrza,
5. wydobywanie skał, minerałów i torfu,
6. niszczenia gleby lub zmiany sposobu jej użytkowania,
7. zakłócania ciszy,
8. palenia ognisk,
9. stosowania środków chemicznych w gospodarce leśnej,
10. zmiany stosunków wodnych, z dopuszczeniem piętrzenia wody w korycie rzeki Czarnej dla potrzeb lasu,
11. umieszczania na obszarze rezerwatu przyrody tablic, napisów, ogłoszeń reklamowych i innych znaków nie związanych z ochroną, z wyjątkiem znaków drogowych i innych znaków związanych z ochroną porządku i bezpieczeństwa,
12. wstępu na teren rezerwatu przyrody poza miejscami wyznaczonymi przez Wojewodę z wyjątkiem służb leśnych oraz służb ochrony przyrody.

Niewielkie oddalenie Puszczy od dużej aglomeracji (12 km od granicy Warszawy) sprawia, że środowisko naturalne ulega stałemu zanieczyszczeniu. Jednak największe problemy sprawiają dzikie wysypiska śmieci, najczęściej odpadów komunalnych i budowlanych oraz zatruwanie wód rzeki Czarnej, spowodowane brakiem oczyszczalni ścieków w okolicznych miejscowościach.

Z zagrożeniami starają się uporać Leśnictwo Struga i Dział Ochrony Środowiska Gminy Nieporęt, jednak jest to zadanie bardzo trudne. Dodatkowym niebezpieczeństwem dla zwierzyny są polujące na nią bezdomne lub niepilnowane psy i koty. Niestety, zjawisko to z roku na rok nasila się, powodując drastyczny spadek liczby saren, zajęcy, młodych ssaków leśnych oraz gniazdujących w trawie ptaków.

Pomimo tych trudności Puszcza Słupecka zachowuje swój niezwykły urok lasu kształtowanego obecnie bez ingerencji człowieka. Różnorodność form i bogactwo świata roślin stwarza niezapomniane wrażenie. Przyglądając się wspaniale rozrośniętym bujnym łęgom, łatwo uświadomić sobie potrzebę ochrony tych dóbr, porównywalnych do skarbów kultury narodowej - naszego przyrodniczego dziedzictwa.

Historia

Nazwa "puszcza" podkreśla pierwotny charakter rezerwatu, co niestety, nie jest prawdą. Przed wojną lasy te należały do hrabiego Potockiego. Prowadzono w nich intensywną gospodarkę, wykorzystującą zasoby leśne. Dlatego las ten nie należy do starych drzewostanów. Nie ma ciągłości pomiędzy dawną, rozciągających się na tych terenach puszczą, a obecną.

Natomiast drugi człon nazwy, słupecka pochodzi od pobliskiej miejscowości Słupno. To zwyczajowe miano nadane zostało przez mieszkańców tych okolic.

Granice rezerwatu wytyczają szlaki, z których przeszłością wiążą się barwne i ciekawe dzieje. Ponieważ podleśne łąki obfitują w bogate złoża torfu, w XIX i XX wieku założono tam kopalnię. Podczas wieloletnich prac odkrywkowych utworzono wysoki nasyp prawego brzegu rzeki Czarnej. Kopalnię obsługiwała kolejka. Obecna wschodnia granica rezerwatu, to szlak dawnego torowiska, po którym obecnie, oprócz drogi, nie został żaden ślad. Robót na dużą, ekonomiczna skalę zaprzestano po 11 wojnie światowej, choć okoliczni mieszkańcy nadal korzystają z bogactw kryjących się na izabelińskich i stanisławowskich łąkach.

Od najdalej wysuniętego na północ obszaru rezerwatu prowadzi droga na znajdującą się poza rezerwatem piaszczystą wydmę zwaną "Złodziejską Górą". Miejsce to otrzymało swe szczególne miano w XVIlI wieku. Góra byłą wówczas jedyną wyspa stałego lądu wśród rozlewiska bagien. Niedostępność terenu wykorzystywali złodzieje dla ukrywania i przechowywania swoich łupów. Miejsce o tak barwnej przeszłości, choć położone z dala od samego rezerwatu, warto odwiedzić z jeszcze jednego powodu. Z góry rozciąga się wspaniały widok na okoliczne torfowiska i lasy: z jednej strony na bór, z innej na grąd, a z kolejnej na ols...

Opisane szlaki oraz inne, warte obejrzenia, przedstawia mapka.

Rezerwat Puszcza Słupecka to część dużego kompleksu lasów, podlegającego opiece Nadleśnictwa Drewnica. Objęto go częściową ochroną, co oznacza udostępnienie tylko wyznaczonych szlaków. Ograniczenia te nie pomniejszą jednak atrakcyjności okolicznych szlaków krajoznawczych. Wędrując granicami, zyskujemy wgląd w, świat rządzący się własnymi prawami, pozbawiony ingerencji człowieka. Nie trzeba wkraczać w głąb rezerwatu, by poznać różnorodność występujących tu siedlisk - od wszystkich rodzajów grądów poprzez malownicze olsy i łęgi aż do kilku rodzajów boru. Wyjąwszy bór suchy, można tu spotkać wszystkie pozostałe typy zbiorowisk leśnych. Właśnie w tym celu utworzono rezerwat - ochrony bogactwa siedlisk. Rezerwat jest otwarty dla wędrówek bytujących w nim zwierząt, często rzadko spotykanych, takich jak wilga, bocian czarny, ptaki drapieżne oraz jeden z największych żyjących w Polsce ssaków: łoś. Spacer po otaczającym rezerwat kompleksie leśnym znakomicie kompensuje nam przestrzeganie zakazów chronionych puszczę. Warto również wybrać się wczesnym rankiem czy wieczorem na skraj lasu - łąkami wzdłuż ulicy Wrzosowej w Izabelinie -aby podpatrzeć żerujące tam żurawie, sarny, dziki, jenoty lisy i zające. Szczególnego uroku łąki nabierają wiosną, gdy na żyznych torfach, kwitną trawy, zioła i kwiaty.

Podajemy najbardziej atrakcyjne trasy wędrówek. Punktem wyjściowym wszystkich szlaków jest najbardziej na północ wysunięty kraniec rezerwatu, gdzie umieszczono tablicę informacyjną. (patrz: zdjęcie u góry)

Rezerwat Przyrody Puszcza Słupecka został utworzony na mocy Zarządzenia Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 31 grudnia 1993 roku, dzięki staraniom prof. Witolda Rosy Zajmuje wydzielony z dużego kompleksu leśnego obszar lasu o powierzchni 160,56 ha. Należy do Leśnictwa Czarna Struga w Nadleśnictwie Drewnica. Położony jest w południowo-wschodniej części mazowieckiej gminy Nieporęt, po obu stronach rzeki Czarnej. Graniczy z miejscowościami Izabelin, Stanisławów i Strugą.

Obwód rezerwatu wynosi około 7 km. Ten największy z trzech nieporęckich rezerwatów od 1997r. dołączono do strefy szczególnej ochrony ekologicznej Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. W gminie Nieporęt strefa ta obejmuje rozległe obszary łąkowe na wschód od Małołęki, Aleksandrowa, Izabelina i Stanisławowa, leżące na podmokłej części tarasu zalewowego pradoliny Wisły i Narwi, nazywanej doliną nieporęcką. Rzeźba tych terenów została ukształtowana w schyłkowym okresie zlodowacenia.

Celem ochrony Puszczy Słupeckiej jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych zróżnicowanych zbiorowisk leśnych, łęgów, grądów i borów, z bogatymi stanowiskami roślin chronionych, rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Jest to Rezerwat Krajobrazów ekologicznych i biokompleksów naturalnych i ponaturalnych, natomiast według głównego typu środowiska - Rezerwat Lasów: borów - lasów nizinnych.

1. Trasa długości około 3 km wiodąca szlakiem dawnej kolejki, służącej do transportu torfu. stanowiąca północno - wschodnią granicę rezerwatu, w środkowej części (ok. 800 m) przechodząca przez jego teren. Wędrując w kierunku Strugi można zobaczyć następujące siedliska: bór mieszany wilgotny, olsy, las wilgotny (grąd), las świeży wilgotny, las mieszany wilgotny, bór mieszany świeży.

2. Trasa długości około 4,5 km, stanowiąca zachodnią i południową granicę rezerwatu wiedzie "Szabrówką" (ok. 300 m) od punktu wyjściowego przez mostek z malowniczym widokiem na rzekę Czarną, łącząc się z trasą legionowską (632) prowadzącą do Warszawy (ponad kilometr), a następnie skręca w lewo, dochodząc prawie do samej rzeki Czarnej (ok. 200 m). Dalej na odcinku około 4 km wiedzie wzdłuż rzeki do miejscowości Struga. Przy tej trasie spotykamy kolejno siedliska: ols, bór mieszany wilgotny, bór mieszany świeży, las mieszany wilgotny, olsy na zmianę z lasami wilgotnymi.

3. Trasa długości około 3 km, wiodąca od tablicy informacyjnej, "Szabrówką" do mostku na rzece Czarnej, następnie wałem wzdłuż rzeki do następnego mostku Przy ulicy Wrzosowej, dalej Wrzosową w kierunku północnym, aż za zabudowania należące do wsi Izabelin. Atrakcją tej trasy są rozległe łąki rosnące na torfowiskach, w okresie wiosennym pokryte kobiercem różnokolorowo kwitnących roślin. Rankiem i wieczorem żerują tam duże ssaki leśne oraz ptaki trenów podmokłych.

4. Trasa długości około 3 km, prowadząca od tablicy informacyjnej dobrze widoczną drogą pożarową 43 prosto w kierunku północnym do wysokiej piaszczystej wydmy, zwanej "Złodziejską Górą", porośniętej młodnikiem sosnowym, jesienią obfitującym w maślaki.

Opis

Rezerwat Przyrody Puszcza Słupecka został utworzony na mocy Zarządzenia Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 31 grudnia 1993 roku, dzięki staraniom prof. Witolda Rosy Zajmuje wydzielony z dużego kompleksu leśnego obszar lasu o powierzchni 160,56 ha. Należy do Leśnictwa Czarna Struga w Nadleśnictwie Drewnica. Położony jest w południowo-wschodniej części mazowieckiej gminy Nieporęt, po obu stronach rzeki Czarnej. Graniczy z miejscowościami Izabelin, Stanisławów i Strugą.

Obwód rezerwatu wynosi około 7 km. Ten największy z trzech nieporęckich rezerwatów od 1997r. dołączono do strefy szczególnej ochrony ekologicznej Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. W gminie Nieporęt strefa ta obejmuje rozległe obszary łąkowe na wschód od Małołęki, Aleksandrowa, Izabelina i Stanisławowa, leżące na podmokłej części tarasu zalewowego pradoliny Wisły i Narwi, nazywanej doliną nieporęcką. Rzeźba tych terenów została ukształtowana w schyłkowym okresie zlodowacenia.

Celem ochrony Puszczy Słupeckiej jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych zróżnicowanych zbiorowisk leśnych, łęgów, grądów i borów, z bogatymi stanowiskami roślin chronionych, rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Jest to Rezerwat Krajobrazów ekologicznych i biokompleksów naturalnych i ponaturalnych, natomiast według głównego typu środowiska - Rezerwat Lasów: borów - lasów nizinnych.

Świat Roślin

Walory przyrodnicze: obszar rezerwatu jest mocno zróżnicowany pod względem zbiorowisk roślinnych, dominują tu grądy i łęgi, występują też bory mieszane i łąki. Zbiorowisko grądu subkontynentalnego jest bogate w rzadkie i chronione gatunki, rośnie w nim m.in. wawrzynek wilczełyko, bluszcz pospolity zawilec żółty, przylaszczka pospolita i gajowiec żółty. Nad brzegami rzeki Czarnej, w zespole łęgu jesiono-olszowego, często spotkać można chmiel i ostrożeń. Urozmaiceniem łęgów i grądów są bory mieszane, które występują w południowej części obiektu, gdzie w drzewostanie rośnie sosna pospolita, a w runie m.in. paprotka zwyczajna. Krajobraz rezerwatu urozmaica łąka, przylegająca do rzeki Czarnej.

Kompleks leśny, w którym znajduje się rezerwat Puszcza Słupecka bogactwem gatunków dorównuje Białowieskiemu Parkowi Narodowemu.

Łęgi

Łęgi - najliczniej reprezentowane drzewostany występują w rozlewisku rzeki Czarnej, w miejscach podtapianych i sporadycznie zatapianych. Najczęściej są to łęgi olchowo-jesionowe. Drzewostan tworzy w nich jesion, olcha czarna i rozpowszechniony w puszczy dąb. Ze względu na dużą żyzność siedliska łęgu (gleby torfowe) niezwykle bujna jest roślinność runa, która w pełni sezonu wegetacyjnego przekracza metr wysokości. Dominuje w nim niecierpek pospolity, pokrzywa, gwiazdnica gajowa, szczyr trwały, bluszczyk kurdybanek, gajowiec żółty, wiechlina zwyczajna. Warstwa mchów wykształcona jest jedynie fragmentarycznie.

Olcha czarna, drzewo niżowe, rosnące nad brzegami wód. Jego owocostanami są orzeszki wyglądem przypominające małe szyszki. Opadające nasiona - dzięki swej oleistej okrywie płyną po powierzchni wody wraz z prądem i zasiedlają inne sprzyjające olsze miejsca, umacniając brzegi rzek.

Jesion - jedno z najpospolitszych europejskich drzew, ma nieparzystopierzaste liście, drobne kwiaty zebrane w wiechy, owoce - skrzydlaki. Jego listowie nie jest zwarte i nawet duży jesion nie daje zbyt gęstego cienia. Według ludowych wierzeń jesion ma moc uzdrawiania. W tym celu przez jego konary przekładano chore dzieci.
Wilgotny, a nawet często podmokły teren łęgów, bujne runo z dużą ilością pokrzyw, wszechobecne komary sprawiają, że ludzie rzadko zapuszczają się w te ostępy, więc stały się one ostoją zwierząt. Cechują się niezwykłym bogactwem ptactwa - dotyczy to zarówno ilości gatunków jak i zagęszczenia

Grąd

Niegdyś najczęściej spotykane zbiorowisko leśne na terenie Polski. To wielogatunkowe lasy liściaste dębowo - grabowo - lipowe, z udziałem klonów, świerka, jesionu, wiązu., dębu i grabu.
Zależnie od warunków glebowo - wilgotnościowych w Puszczy Słupeckiej wyróżnić można wszystkie charakterystyczne typy grądu. Najczęściej spotykane to grad czyśćcowy i typowy.

Grąd czyśćcowy - występuje na żyznych glebach brunatnych o wysokim poziomie wody gruntowej. W skład drzewostanu wchodzi tu także jesion, a w warstwie podszytu rośnie rzadko spotykany w rejonie Warszawy, pięknie kwitnący w czasie przedwiośnia krzew - wawrzynek wilcze łyko.

Grąd typowy występuje w miejscach suchszych, na żyznych glebach. W drzewostanie dominują graby, a pozostałe drzewa: świerk, dąb, lipa, klon, pełnią rolę domieszkową. W runie licznie występuje: zawilec, przylaszczka pospolita, gwiazdnica wielokwiatowa i rzadki w okolicach Warszawy: jaskier kosmaty.

Grądy warto odwiedzać wiosną, gdy masowo kwitną rośliny runa leśnego. Zjawisko to jest wynikiem zmieniających się warunków świetlnych. Jedynie wczesną wiosną, gdy na drzewach nie ma jeszcze liści, do dna lasu dochodzi dostateczna ilość promieniowania słonecznego (50-70%) wystarczająca do rozwoju i zakwitnięcia większości roślin. Cykl biologiczny wielu roślin przebiega wiec tak, aby w krótkim okresie dostępu światła mogły w pełni rozwinąć się i wydać nasiona. Rośliny te przeżywają zimę w postaci kłączy, bulw i cebul, a zmagazynowane w nich zapasy pozwalają na intensywny rozwój części nadziemnych. Już w kilka dni po ustąpieniu pokrywy śnieżnej zakwitają przylaszczki, jaskry ziarnopłony i zawilce. Później zakwitają fiołek leśny i jaskier kosmaty a następnie konwalia majowa. W czasie pełnego rozwoju liści zakwitają gwiazdnica i gajowiec żółty. Kwitnące kwiaty, zwłaszcza zawilce i konwalie pokrywają zwartymi łanami znaczne powierzchnie lasu, tworząc piękne białe i żółte kobierce. Latem grądy pozostają cieniste i ożywają dopiero jesienią dzięki zmianie barwy liści.

Bór

W Puszczy Słupeckiej występują niemal wszystkie rodzaje borów, oprócz boru suchego. Najczęściej spotyka się siedliska boru mieszanego wilgotnego.

Bór mieszany, czyli z przewagą drzew iglastych, zajmuje dużą część puszczy. Zachowuje pośredni charakter pomiędzy grądem, a borem iglastym. Występuje na glebach bielicowych. Najczęściej sąsiaduje z grądem i granica pomiędzy nimi jest niekiedy trudna do uchwycenia. Rosną tu zarówno gatunki iglaste - sosna i świerk, jak i liściaste - dąb szypułkowy, brzoza, osika i grab, często z domieszką jaworu, wiązu i olszy czarnej.

W warstwie runa występują zarówno rośliny typowe dla borów, np. borówki, paprocie, jak i charakterystyczne dla lasów liściastych - przylaszczka, czy zawilec gajowy, a jesienią dużo grzybów: borowików, podgrzybków, koźlarzy.

Ols

Olsy - lasy bagienne, tworzone przez olszę czarną, rosną w bezodpływowych, zatorfionych nieckach terenowych. Mają charakterystyczną, kępkowo - dolinkową budowę. Na wyższych kępkach rosną drzewa, natomiast dolinki przez znaczną część roku wypełnia woda, wysychająca dopiero latem. Najbardziej malownicze części olsów przypominają niemal las namorzynowy. Rosną tu rośliny typowe dla siedlisk podmokłych: czermień błotna, turzyca błotna czy kaczeńce i irysy.

Fauna

Rezerwat Puszcza Słupecka jest otwarty dla ruchu turystycznego tylko po drogach wytyczających jego granice. Ma to zapobiec naruszeniu równowagi świata fauny i flory. Jednak nawet spacer obrzeżami pozwala uważnemu obserwatorowi dostrzec tajemnice lasu. Ostoję znalazło tu wiele zwierząt.

Świat Zwierząt

Owady

Stanowią najliczniejszą grupę zwierząt. Dominują wśród nich mrówki i różne gatunki chrząszczy. Najczęściej spotykane należą do rodziny żukowatych: żuki leśne i żuki gnojarze oraz chrabąszcze majowe. Bogaty jest świat motyli dziennych i nocnych, ważek, ciem i zawisaków, można spotkać pazia żeglarza. Żyje tu również kilka gatunków dość uciążliwych komarów. Ich larwy rozwijają się w płytkich zbiornikach wodnych, dlatego najbardziej masowo występują w miejscach podmokłych i wilgotnych. Krwiopijcze są tylko samice, które potrzebują krwi do rozwoju jaj.

Płazy

Z płazów można spotkać kilka gatunków żab: rzekotkę drzewną, ropuchę szarą, żabę jeziorkową i moczarkową, traszkę zwyczajną.

Gady

Reprezentowane są przez sześć gatunków. Najpospolitsze to jaszczurki: zwinka, żyworodna i padalec - jaszczurka bez nóg. Lubią suche nasłonecznione miejsca. toteż można je spotkać na skrajach dróg leśnych. Pospolitym i często spotykanym wężem jest zaskroniec. Dorosłe okazy przekraczają nawet 1 m długości. Łatwo je odróżnić od innych gatunków węży dzięki żółtopomarańczowym plamom w kształcie półksiężyców znajdującym się w tylnej części głowy. Nie są jadowite, ale w sytuacji zagrożenia wystrzykują silnie cuchnącą ciecz. Występują przede wszystkim w lasach liściastych i mieszanych w pobliżu wody - doskonale pływają i nurkują.

Znacznie rzadziej występuje żmija zygzakowata. Jest jedynym rodzimym wężem jadowitym i jej ukąszenie może być śmiertelne. Zdarza się to jednak tylko w wyjątkowych przypadkach, gdyż jest bardzo płochliwa i nie zaskoczona na widok człowieka ucieka. Nikt z okolicznych mieszkańców nie przypomina sobie wypadku ukąszenia przez żmiję. Żmija zygzakowata występuje przede wszystkim tam, gdzie jest sucho i panuje duże nasłonecznienie.

Ptaki

Licznie reprezentowane są tu drobne wróblowate ptaki śpiewające: wszystkie zięby, skowronki borowe, świergotki, pełzacze, rudziki, wszystkie sikory, zaganiacze, strzyżyki, paszkoty, wilgi, mysikróliki, sierpówki, dudki Z większych ptaków występują: kukułki, dudki, dzięcioł duży, sowy: puszczyk, płomykówka, pójdźka, kruk oraz dzienne drapieżniki: jastrząb, myszołów i krogulec.
Na terenach podmokłych można zaobserwować ptaki terenów nieleśnych: czaplę siwą, remizy, ostatnio spotyka się bociana czarnego.

Wilga
Wilga nazywana jest "złotym kosem" lub "kosem Zielonych Świątek", ponieważ właśnie w tym czasie wydaje charakterystyczne fletowe dźwięki. Jest bardzo płochliwa, buduje swoje gniazdo nieszablonowo, jest ono zawieszone w rozwidleniu poziomych gałęzi drzewa. Długość tego ptaka wynosi 24 cm. Samce są żółte, samice oliwkowo - brunatne. Żywi się owocami, owadami.

Zimorodek
Zimorodek jest jednym z najpiękniej ubarwionych ptaków eurazjatyckich. Jest to ptak żyjący samotnie, broniący energicznie swego terytorium, tworzący pary tylko w okresie zimowania. Odznacza się dużą głową oraz krótkimi: ogonem i łapami. Dziób ma mocny. Żyje w pobliżu wód, żywiąc się rybami i owadami. Gniazdo drąży w urwiskach nadwodnych.

Turkawka
Nazwa turkawki związana jest z dźwiękiem wydawanym przez nią: powtarzającym się tur tur. Ptak ten gnieździ się na drzewach i krzewach, gdzie zakłada prowizorycznie sklecone gniazdo. Patrząc z dołu można czasem dostrzec złożone jaja. Młode mają wrodzoną zdolność do spokojnego siedzenia w gnieździe, tak że nie rozlatuje się ono. Przez pierwsze 10 dni rodzice karmią młode wydzieliną wola, potem częściowo strawionymi nasionami.

Jastrzębie (krogulce, myszołowy)
Kosmopolityczne ptaki drapieżne, średniej wielkości o mocnym hakowatym dziobie, ostrych szponach, długim ogonie i dość krótkich, zaokrąglonych skrzydłach. Zwinne i szybkie, polują zlotu na ptaki i drobne ssaki. Dopadając ofiarę, charakterystycznie rozpościerają skrzydła i ogon.

Kruk
Kruk to największy ptak rzędu wróblowatych, długości ok. 60 cm, upierzenie czarne, z metalicznym połyskiem, na podgardlu tworzy rodzaj brody. Długowieczny - w niewoli dożywa nawet 100 lat. W Polsce występuje rzadko i jest chroniony.

Ssaki

W rezerwacie bytują duże ssaki leśne: dziki, sarny, lisy, jenoty i zające, żerują łosie.

Dziki występują na całym obszarze Puszczy, zwłaszcza w wilgotnych lasach liściastych. Żyją w watahach złożonych z kilku loch z potomstwem. Dorosłe samce dołączają do nich tylko w okresie godowym, który przypada na miesiące XI-I. Młode rodzą się od III do V (4 - 6 w miocie), w wykopanym przez samicę barłogu. Pora aktywności zależy od pory roku. Są wszystkożerne.

Sarny nie są zbyt liczne. Prowadzą samotny tryb życia, tylko zimą łączą się w niewielkie grupy. Okres godowy przypada na VII i VIII, młode przychodzą na świat dopiero następnej wiosny.

Lis najpospolitszy przedstawiciel psowatych. Preferuje obrzeże lasu. Prowadzi aktywność zmierzchowo - nocną, jedynie w zimie aktywny jest także w dzień. Żyje w parach lub grupach rodzinnych, składających się z samca i kilku samic. Kopie nory o kilku korytarzach prowadzących do komory gniazdowej, znajdującej się nawet na głębokości 3 m. Młode przychodzą na świat w III i IV. Podstawą pożywienia są drobne gryzonie, owoce leśne oraz padlina.

Jenot - rozpowszechnił się w Polsce w latach pięćdziesiątych. Pochodzi z Azji Wschodniej. Zamieszkuje lasy liściaste, zwłaszcza podmokłe oraz doliny rzek. Żyje zwykle samotnie. Kopie proste nory, lub zamieszkuje w norach opuszczonych przez lisy, czasem w ich towarzystwie. Prowadzi aktywność zmierzchowo - nocną. Żywi się pokarmem roślinnym i zwierzęcym. Zagraża niektórym rodzimym gatunkom zwierząt, np. gnieżdżącej się w trawie przepiórce. W sezonie zimowym niektóre osobniki zapadają w sen.

Zając szarak zamieszkuje przeważnie obrzeża lasu. Żywi się pokarmem roślinnym. Ma 3 - 4 mioty w roku. Młode przychodzą na świat w płytkim zagłębieniu w ziemi, tzw. kotlince. Rodzą się pokryte sierścią, od razu widzą i są zdolne do biegania. Pomimo doskonałego przystosowania do życia we własnym środowisku, często padają ofiarą nie tylko naturalnych wrogów lecz także zdziczałych lub niepilnowanych psów.

Łoś - żeruje tu w liczbie kilkunastu sztuk. Lubi przebywać latem w podmokłych lasach. Żywi się przede wszystkim pędami i gałązkami drzew, a zimą korą młodych drzew. Rozmiarami niemal dorównuje żubrowi - wysokość samca może przekraczać 2 m. Ozdobą samca jest poroże zwane rosochą. Okres godowy przypada na IX - X, młode rodzą się w czerwcu.

Małe ssaki to: pospolicie występująca nornica ruda, mysz wielkooka leśna, łasica, kuna leśna, jeż.
W pobliżu skraju lasu bytują tchórz i kuna domowa. Zwierzęta te można spotkać nawet w pobliżu ludzkich osiedli, gdzie zapuszczają się w celu zdobycia pokarmu.

Uczniowie klas IV-VI , Szkoły Podstawowej im. I Batalionu Saperów Kościuszkowskich w Izabelinie pod kierunkiem