Willa Bocka w Serocku

2018-01-30

Willa jest zlokalizowana w Serocku przy ul. Wyzwolenia 31. Wcześniej znajdowała się tutaj ulica dr. Kędzierskiego. Budynek został wybudowany przez Konrada Bocka w 1931 roku (tablica informacyjna na ścianie budynku). W 2014 roku zrewitalizowano budynek Integracyjnego Centrum Opieki, Wychowania, Terapii KKWR powiększając jego powierzchnię oraz rozbudowując przestrzeń dla dzieci - plac zabaw, boisko wielofunkcyjne, altanę. Wybudowano 3 kondygnacyjny łącznik. Środki pochodziły z funduszy UE oraz część wkładu była własna (środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013).

Znajdował się tutaj ośrodek zdrowia. Praktykę lekarską do wybuchu II wojny światowej odbywał dr Konrad Bock. Uczestnik walk 1920. Jego syn Ryszard (prawnik) ukończył Szkołę Podchorążych w Zegrzu, osadzony w obozie w Starobielsku. Ukończył gimnazjum w Pułtusku oraz Wydział Prawa na Uniwersytecie Warszawskim. Z wykształcenia sędzia. Dowódca plutonu łączności w 3 dywizjonie artylerii konnej.

Ryszard Bock zginął Charkowie. Figuruje na starobielskiej liście NKWD poz. 314. Zabity przez funkcjonariuszy NKWD. Miał dwóch braci: Jerzego oraz Wojciecha. Wywieziony do obozu w Starobielsku (sowiecki obóz jeniecki, wschodnia część Ukrainy, obwód Ługański) po schwytaniu go przez Rosjan we Lwowie.  Został pochowany na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach.

fot. Por. łącz. rez. Ryszard Bock

W obozie w Starobielsku przetrzymywano w nieludzkich warunkach kwiat polskiej inteligencji: prawników, lekarzy, profesorów wyższych uczelni, duchownych. Tablica pamiątkowa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Piatichatkach przypomina o zbrodni dokonanej przez NKWD w Charkowie. Główny Zarząd Transportu NKWD zajmował się organizacją przewozów jeńców do UNKWD obwodów charkowskiego. Zwłoki jeńców z Charkowa były przewożone do lasu podcharkowskiego osiedla Piatichatki, gdzie wrzucano ciała do dołów.

OBÓZ W STAROBIELSKU

Odnośnie schwytania kpt. Ryszarda Bocka we Lwowie przez Armię Czerwoną warto przytoczyć kontekst historyczny tych wydarzeń, które rozegrały się w tym mieście. Kapitulacja Lwowa miała miejsce 22 września 1939 roku. Oblężenia i zdobycia miasta chciały dokonać Niemcy jednak ich próby (ataki) były bezskuteczne. Sowiecka Rosja przed kapitulacją Lwowa (godz. 15.00 – planowana godzina wkroczenia wojsk radzieckich) podpisała warunki kapitulacji z sztabem gen. Langnera. Rokowania były prowadzone przez gen. Langnera oraz zastępcę głównodowodzącego Timoszenki (strona rosyjska). Decyzja ta została podjęta (warunki kapitulacji), aby uchronić miasto przed całkowitym zniszczeniem. Warunki umowy nie zostały dotrzymane. Oficerowie Polscy mieli złożyć broń na „ręce” Rosjan w zamian za wyjazd za granicę, do Rumunii, Węgier w celu formowania oddziałów polskich do walki z okupantem niemieckim lub domów. Polscy oficerowie, szeregowi zostali schwytani przez Rosjan i pociągiem wywiezieni na wschód do obozów m.in. do wspomnianego Starobielska (obóz ten zostaje przytoczony przez Józefa Czapskiego – literata, malarza, Oficera Polskiego, który był świadkiem tych wydarzeń).

Obóz przejściowy w Starobielsku posiadał klasztor żeński, cerkwie (jedna naprzeciw głównej bramy), budynki murowane oraz drewniane, w których przetrzymywano jeńców. Za murami obozu było ponad 3900 jeńców wojennych (wśród nich 8 generałów). Szacowana liczba (ponad 3900) wg władz polskich utrzymywała się do momentu „rozładowania” obozu, czyli do początku kwietnia 1940 roku (likwidacja obozu; wysyłki przez NKWD m.in. Polskich Oficerów do Charkowa). W innych obozach na terenie ZSRR za murami obozów w Kozielsku przebywało ok. 4500 osób, a w Ostaszkowie ok. 6500 osób do momentu likwidacji obozu w kwietniu 1940 roku. Wszystkie były umieszczone na terenach dawnego klasztoru. 

Byli także świadkowie (więźniowie w obozie w Starobielsku), którzy opisywali swoje wspomnienia z tego obozu (prasa "Nowy Świat, 6 II 1944, N.York). Osoba ta przytacza nazwiska osób: profesorów, doktorów, zawodowych żołnierzy, kapelanów, z którymi się spotykała (relacja) i których tragedie rozgrywały się w murach obozu (wysyłki, przesłuchania, rewizje) i po za nim.

Likwidacja "rozładowanie" obozów w Kozielsku, Starobielsku czy Ostaszkowie trwały jak podaje autor książki "ZBRODNIA KATYŃSKA W ŚWIETLE DOKUMENTÓW" od 5 do 6 tygodni.

Inny świadek wydarzeń (Józef Czapski - malarz, literat) również przytaczał wydarzenia, jakie rozgrywały się w obozie w Starobielsku ("Wspomnienia Starobielskie" r. 1945). Opowiadał o przygotowaniach Sowietów do wysyłki m.in. Oficerów Polskich. Sam również uczestniczył w wysyłce z obozu w Starobielsku 12 maja 1940 roku. Został przewieziony wraz z innymi osobami do obozu Pawliszczew - Bor (około 400 osób), następnie do obozu jenieckiego NKWD w Griazowcu pod Wołogdą.

Inna relacja POR. BR. MŁ. mówiła o rozładowaniu obozu w Starobielsku 5 kwietnia 1940, kóra trwała do 12 maja 1940 (szczegółowe rewizje) i wysyłce więźniów po kilkuset dziennie (później grupy były mniejsze z przerwami kilkudniowymi) pociągami towarowymi w "nieznane" w głąb Rosji. Jak podaje świadek tych wydarzeń (z rel. POR. BR. MŁ.) ostatnia grupa, która opuściła obóz w Starobielsku składała się z 18 oficerów. Miało to miejsce 12 maja. Wg innej relacji obóz w Starobielsku 12 maja 1940 roku opuściło 19 osób (relacja mjr. Adama Moszyńskiego).
Jedna z dróg z obozu w Starobielsku biegła m.in. przez Charków do obozu Pawliszczew - Bor.  

Drugi z synów Konrada Bocka Lubomir, Wojciech służył w lotnictwie polskim w Wielkiej Brytanii. Zginął wykonując lot nad Hamburgiem w Niemczech, reprezentujący Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie.

Konrad Bock został aresztowany przez Niemców w grudniu 1943 roku i rozstrzelany w masowej egzekucji na Pawiaku (ul. Towarowa w Warszawie). W latach 50 XX wieku w willi Bocka funckcjonowała powiatowa izba porodowa. Ośrodek zdrowia powstał w 1947 roku. W latach pięćdziesiątych kierownikiem ośrodka zdrowia był Stefan Hubicki. W latach sześdziesiątych XX wieku powstał nowy ośrodek zdrowia oraz były prowadzone zajęcia lekcyjne pierwszych klas szkoły podstawowej. Obecnie w budynku mieści się: Integracyjne Centrum Opieki, Wychowania, Terapii KKWR, który sprawuje opiekę nad dziećmi. W latach 70, 80 funkcjonował tutaj Rodzinny Dom Dziecka. Oprócz ośrodka, który pełni rolę opiekuńczą nad dziećmi pełni funkcję ośrodka wypoczynkowego dla dzieci z środowiskowych ognisk wychowawczych. Baza lokalowa obejmuje m.in. domki pobytu letniego, które mogą pomieścić do 90 osób, domki pobytu całorocznego. Oprócz bazy noclegowej ośrodek organizuje wczasy dla dzieci i młodzieży, zielone szkoły oraz pobyty weekendowe. 

W 2010 roku posadzono tutaj dąb wolności oraz pomnik poświęcony porucznikowi Ryszardowi Bockowi, synowi Konrada Bocka.

Konrad Bock, mimo iż miał niemieckie korzenie odmówił współpracy z Niemcami. Willę możemy zwiedzać na czerwonym, północnym szlaku patriotycznym "Polski Walczącej".
W ośrodku działają następujące placówki: Środowiskowy Dom Samopomocy w Serocku, Towarzystwo Przyjaciół Dzieci (TPD) - Środowiskowe Ognisko Wychowawcze, Ognisko Młodzieżowe Krajowego Komitetu Wychowania Resocjalizującego (KKWR).

W czasie okupacji miemieckiej budynek zajmowany czasowo przez Niemców. Konrad Bock rozstrzelany przez Niemców w związku z zemstą za zamach na Kutcherę. Miał żonę Modestę z Bieleckich.

 

Źródła:

 

1. Zegrze - Wola Kiełpińska. Dzieje parafii i okolic. Anna i Marian Kurtyczowie, Wola Kiełpińska 2001, s. 328.

2. ZBRODNIA KATYŃSKA W ŚWIETLE DOKUMENTÓW z przedmową Władysława Andersa, Wyd. "GRYF" LONDYN 1982, s.13-14, s.16-17, s.31-35, s.52-56, s.62- 63.

3.Turystyczny szlak patriotyczny "Polski Walczącej" na terenie powiatu legionowskiego (www.szlak.powiat-legionowski.pl), wyd. czwarte zmienione, s. 58.

4. Serocki Miejscownik Krajoznawczo - Turystyczny Przewodnik Po Gminie, Odc. 34 Serock "Willa doktora Bocka".

5. Publikacja - praca zbiorowa pod kierunkiem Andrzeja Zawistowskiego "Cmentarz ofiar totalitaryzmu Charków- Piatichatki", Charków, 2007

strona internetowa: http://www.orsza.nazwa.pl/images-media/roznosci/swieta/katyn-charkow.pdf

6. Strona internetowa: https://www.ogrodywspomnien.pl/index/showd/1540.

7. Strona internetowa "Mój ojciec Ryszard Bock" Tarnowskie Góry 26.04.1993r (relacja Marii Anity Bock, córki Ryszarda Bocka, http://katowice.rodzinakatynska.pl/historia4.html).

8. Notka Biograficzna - w opracowaniu Rodziny Katyńskiej w Katowicach http://sylwetki.muzeumkatynskie.pl/index.php?page=profil_ofiary&id=408.

9. Fot. Por. łącz. rez. Ryszard Bock 

http://sylwetki.muzeumkatynskie.pl/index.php?page=profil_ofiary&id=408.

10. Strona internetowa http://www.integracjaserock.pl/o-nas.

 

 

 


 

Portal www.jezioro.zegrzynskie.pl źródłem kompleksowej informacji turystycznej regionu Jeziora Zegrzyńskiego współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Osi 4 – LIDER
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013
Copyright by Powiat Legionowski.
Projekt i wykonanie: Agencja Interaktywna Bull Design