Trasa rowerowa - Wieliszew, Zegrze, Wierzbica

2017-04-04

        Wieliszew – położony w środkowej części województwa mazowieckiego w widłach Wisły i Narwi, kotlinie Warszawskiej, niedaleko południowego brzegu Zalewu Zegrzyńskiego. Na terenie Wieliszewa możemy podziwiać wiele zabytków. Interesującymi obiektami są: kościół pw. Przemienienia Pańskiego, cmentarz parafialny. Obiekty te leżą na szlaku centralnym, znaki zielone. Jadąc ścieżką rowerową, za kościołem możemy odpocząć nad Jeziorem Wieliszewskim, podziwiając piękne widoki. Jezioro otaczają łąki oraz lasy. Istnieją tu dogodne warunki do bytowania ptactwa (łabędzie). Pierwszym etapem naszej wycieczki jest kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Wieliszewie (ul. Modlińska 58).

        20 lipca 1387 roku biskup płocki Ścibor z Radzymina w akcie fundacyjnym nakazał wzniesienie w Wieliszewie kościoła w dobrach klasztoru Kanoników Regularnych z Czerwińska nad Wisłą. Parafia w Wieliszewie 20 lipca 2017 roku będzie obchodzić jubileusz powstania – 630 lat. Budowniczymi pierwszego kościoła byli opaci czerwińscy. Budowę kolejnej świątyni pw. Przemienienia Pańskiego , Św. Apostołów Andrzeja i Mateusza zainicjował w 1728 roku ks. Mateusz Pożewski. Konsekracji obecnej świątyni pw. Przemienienia Pańskiego (zbudowanej w latach 1950-1962) dokonał ks. kard. Stefan Wyszyński, 12 sierpnia 1962 roku. Budowniczym aktualnej świątyni był ks. Walenty Wolski (położył fundamenty). Kontynuatorem prac przy budowie, po poprzedniku był ks. prałat Feliks Nowak. Styl kościoła nawiązuje do budowli neoromańskich. Składa się z trzech naw, jednego ołtarza głównego oraz dwóch bocznych. W prezbiterium wisi obraz Przemienienia Pańskiego z roku 1967. Wewnątrz kościoła na ścianach wiszą gipsowe płaskorzeźby stacji Drogi Krzyżowej.

        Smutne i tragiczne wydarzenia w historii Polski oraz powiatu legionowskiego odkrywa cmentarz parafialny w Wieliszewie. Położony niedaleko kościoła parafialnego w Wieliszewie pomiędzy ulicami Modlińską, a Krótką. Warto tam się udać aby poznać historię tego miejsca oraz zobaczyć ciekawe pod względem architektonicznym budowle na cmentarzu. Wchodząc od bramy wejściowej do cmentarza (ul. Krótka) zobaczymy z przodu kaplicę cmentarną. Kaplica została wybudowana w stylu klasycystycznym w 1834 roku. Na fasadzie widnieje napis „Żona Mężowi” oraz rok budowy - 1834. Maria Kamieńska z d. Gautier wybudowała kaplicę swojemu mężowi Tomaszowi Kamieńskiemu, który był właścicielem majątku Wieliszew. Okna kaplicy zamknięte są półkoliście w profilowanych obramieniach, na zewnątrz otynkowana z namiotowym dachem w kształcie kopuły. Portal ozdobiony pilastrami toskańskimi z trójkątnym przyczółkiem nad drzwiami. W czasie okupacji hitlerowskiej znalazła tu schronienie rodzina żydowska. Idąc do końca głównej alei cmentarza (wejście od bramy ul. Krótka) warto uczcić pamięć i pogrążyć się w chwili zadumy nad 300 żołnierzami, którzy zginęli na linii frontu Dębe – Izbica podczas II wojny światowej. Północnych terenów Warszawy (na linii rzeki Narew; przeprawy w Dębem) broniła V Dywizja Piechoty pod dowództwem gen. bryg. Juliusza Zulaufa. Wojska gen. Zulaufa broniły okolic Zegrza, Modlina, Orzechowa, linii Narwi oraz przeprawy w Dębem. Następnie wycofali się do Warszawy. Linii Narew w rejonie Zegrza oraz w Dębem broniła wcześniej wspomniana V Dywizja Piechoty, Warszawska Brygada Obrony Narodowej, którego dowódcą był płk. Józef Sas - Hoszowski. W skład Warszawskiej Brygady Obrony Narodowej wchodził Działdowski Batalion Obrony Narodowej. Dowodził nim kpt. Kazimierz Mordzewski. Jego żołnierze stacjonowali w dworze w Poniatowie. W Dębem przebywali żołnierze 3 kompanii 26 pułku piechoty. 8-13 września 1939 roku zginęli broniąc Ojczyzny.

Na pomniku widnieje napis:

"W kwaterze tej zostali pochowani żołnierze Wojska Polskiego. Polegli w dniach 8-13 września 1939 roku"

Pochowani są w niej żołnierze m.in. 8. i 20. Dywizji Piechoty m.in. z 32. Pułku Piechoty z Modlina, 78. Pułku z Baranowicz, z pułków 79. i 80. ze Słonimia oraz z Batalionu Obrony Narodowej. Wzdłuż alei ustawione są symboliczne krzyże z datą IX 1939.

        Jadąc ścieżką rowerową wzdłuż Jeziora Wieliszewskiego w oddali zobaczymy krzyż. Znajduje się on na polu, za jeziorem. Upamiętnia on Polskie Państwo Podziemne. W 2014 roku, w 75 rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego postawiono krzyż (upamiętniając w ten sposób Żołnierzy Wyklętych, żołnierzy podziemia antykomunistycznego działającego w latach 1944-1963). „Bieg Tropem Wilczym”, który organizowany jest w Wieliszewie odbywa się do krzyża, gdzie składane są wieńce oraz zapalane są znicze. Teren wokół Jeziora jest zadbany pod względem architektonicznym: ławki, boisko sportowe, plac zabaw dla dzieci, oznaczone trasy rowerowe. Walory przyrodnicze tego terenu podnosi obecność drzew. Wzdłuż ulicy Świętojańskiej rosną klony pospolite oraz krzewy liściaste.

        Opuszczając Wieliszew kierujemy się w stronę Zegrza Południowego (kierunek Serock). Przed "Hotelem 500" w Zegrzu Południowym możemy pojechać rowerem na wał (na rondzie w Wieliszewie w lewo). Obok wału rozciąga się malowniczy widok na Zalew Zegrzyński oraz otaczającą go przyrodę. Za mostem w Zegrzu (kierunek Pułtusk) znaduje się kasyno wojskowe.

Szlakiem Narwiańskim, od Zegrza Południowego w stronę Serocka (Jadwisin, Stasi Las, Serock) kierujemy się do kapliczki wotywnej w Wierzbicy z 1963 r. (za rondem w Wierzbicy po prawej stronie). Znajduje się ona na szlaku północnym, znaki czerwone. Swą obecnością przypomina walki Powstania Styczniowego. Trasę rowerową kończy widok z mostu w Wierzbicy na rzekę Narew (droga krajowa nr 62).

źródło:

  1. Turystyczny szlak patriotyczny "Polski Walczącej" na terenie powiatu legionowskiego, Wydanie trzecie zmienione.
  2. Kaplica cmentarna - grobowiec rodziny Kamieńskich, opracował Krzysztof Klimaszewski.
  3. Parafia Rzymskokatolicka Przemienienia Pańskiego w Wieliszewie, strona internetowa, Rys historyczny.
  4. Gazeta Wieliszewska nr 03, sobota 6.10.2007.
  5. Gazeta Wieliszewska nr 02, środa 05.09.2007.
Portal www.jezioro.zegrzynskie.pl źródłem kompleksowej informacji turystycznej regionu Jeziora Zegrzyńskiego współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Osi 4 – LIDER
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013
Copyright by Powiat Legionowski.
Projekt i wykonanie: Agencja Interaktywna Bull Design